Szyna relaksacyjna w ustach pacjenta



Widok szyny relaksacyjnej od strony powierzchni żującej - zaznaczono kalką miejsca kontaktu z zębami przeciwstawnymi.

Zaburzenia czynnościowe układu ruchowego narządu żucia po próchnicy i chorobach przyzębia są uważane za trzecią chorobę stomatologiczną o charakterze społecznym i obejmują 12-90 % populacji ludzkiej. Najczęściej przyczyną szukania pomocy lekarskiej jest ból (93%) w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych (ssż) oraz mięśni żucia i głowy o charakterze miejscowym lub promieniującym do oka, ucha i szyi. Z innych objawów towarzyszących lub występujących pojedynczo to ograniczenie ruchów żuchwy (szczękościsk, bolesne otwieranie ust), objawy akustyczne w stawie skroniowo-żuchwowym takie jak: trzaski, szmery i przeskakiwania oraz utrudnione żucie pokarmów (ból w trakcie jedzenia). "Przeskakiwanie szczęki" - tak pacjenci określają zjawiska akustyczne w swoich stawach oraz nieprawidłowy tor opuszczania żuchwy. Charakterystyczna dla tego schorzenia jest zwiększona aktywność oraz asymetryczna czynność mięśni żucia co wyraża się brakiem symetrii wolnych ruchów żuchwy popularnie określanych zbaczaniem żuchwy (co obserwuje się podczas otwierania i zamykania ust. Chorzy często trafiają do laryngologa, neurologa, reumatologa a prawidłowe rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia następuje zazwyczaj po wizycie u lekarza stomatologa specjalisty protetyki stomatologicznej.

W pierwszym etapie leczenia tj. najczęściej ostrych objawów bólowych dysfunkcji narządu żucia stosowane są szyny okluzyjne, które po krótkim okresie stosowania(1-3) miesięcy zmniejszają lub eliminują ból(70-90%), poprawiają ruchomość żuchwy, a także ułatwiają różnicowanie dysfunkcji. Szybkie ustępowanie dolegliwości bólowych po zastosowaniu szyny wskazuje na przyczynę mięśniową. U pacjentów z objawami dysfunkcji pochodzenia stawowego szyna pozwala na zdiagnozowanie zaburzenia wewnątrzstawowego a mianowicie patologicznego przemieszczenia krążka bez zablokowania lub z zablokowaniem oraz jego częściową lub całkowitą repozycję.

Obecność szyny powoduje utratę bezpośrednich kontaktów okluzyjnych (kontaktów zębów dolnych z górnymi), a poprzez oddalenie żuchwy od szczęki następuje zwiększenie wymiaru pionowego, odciążenie stawów skroniowo-żuchwowych oraz spadek nadmiernej aktywności mięśni żwaczy i przednich wiązek mięśni skroniowych. Zmniejszenie powierzchni kontaktu zębów podczas użytkowania szyny jest również jednym z mechanizmów obniżających nadmierne napięcie mięsni, gdyż wielkość izometrycznych skurczów mięśni żucia jest proporcjonalna do wielkości powierzchni kontaktujących zębów.

Przez pełne podparcie łuków zębowych szyna powoduje optymalny rozkład sił zgryzowych i wytworzenie nowej, harmonijnej pionowej i poziomej relacji żuchwy do szczęki. W przypadku przemieszczenia krążka stawowego lub zmiany ułożenia głów stawowych, obecność szyny powoduje odciążenie stawów oraz repozycję krążka do prawidłowego położenia w dole stawowym. Jeżeli objawy nie trwały długi okres ból stawu skroniowo-żuchwowego mija po ok. 2-3 tygodniach. Według badań Clarka w 70 - 80% przypadków po zastosowaniu szyny dochodzi do wyeliminowania dolegliwości bólowych - zwłaszcza bólu pochodzenia mięśniowego.

Najczęściej w zaburzeniach czynnościowych stosuje się szyny relaksacyjne (szyna Michigan). Szyna relaksacyjna zapewnia wszystkie wyżej wymienione pozytywne oddziaływania na układ ruchowy narządu życia. Wskazaniem do zastosowania szyn tego typu są bólowe i bezbólowe postacie dysfunkcji narządu żucia o podłożu mięśniowym, czynnościowe zaburzenia w odcinku szyjnym kręgosłupa, napięciowe bóle głowy, uprawianie nawyków parafunkcjonalnych oraz diagnostyka różnicowa w przypadkach chorób o podobnych objawach zlokalizowanych w obrębie układu stomatognatycznego takich jak kolagenowe schorzenia naczyń, stwardnienie rozsiane, układowy liszaj rumieniowaty. Ponadto szyna relaksacyjna Michigan stosowana jest w przypadkach dysfunkcji przebiegających ze stanem zapalnym torebki stawowej lub błony maziowej, podczas planowego leczenia pacjentów po artroskopii lub chirurgicznych zabiegach na otwartym stawie oraz w przypadkach nieznacznego przemieszczenia krążka bez zablokowania, gdy trzask w czasie przywodzenia żuchwy występuje stosunkowo wcześnie. Szyna relaksacyjna pokrywa cały górny łuk zębowy, wykonana jest z przezroczystego tworzywa akrylowego, polimeryzowanego na gorąco w procesie puszkowania.